Merkez Distribütörlük Sözleşmeleri Avukatları

Bu rehber, Merkez (Sivas) bölgesinde distribütörlük (tek satıcılık) sözleşmelerini; sözleşmenin kuruluşu ve türleri, münhasırlık, tarafların hak ve borçları, fesih ve haklı neden, portföy (denkleştirme) tazminatı, rekabet yasağı, cezai şart, uluslararası boyut, gerekli belgeler, görevli mahkeme ve süreç yönleriyle ayrıntılı biçimde ele alır. Amaç, hangi yolun izleneceğini baştan doğru kurgulamanıza yardımcı olmak ve uyuşmazlığınıza uygun avukatı sayfadaki listeden bilinçli şekilde seçmenizi sağlamaktır.

Distribütörlük sözleşmesi, uygulamada tek satıcılık sözleşmesi olarak da anılan, bir sağlayıcı (üretici ya da marka sahibi) ile bağımsız bir tacir olan distribütör arasında kurulan sürekli bir ticari ilişkidir. Bu ilişkide distribütör, sağlayıcının ürünlerini belirli bir bölgede kendi adına ve kendi hesabına satın alıp yeniden satmayı; sağlayıcı ise ürünleri bu distribütöre tedarik etmeyi ve çoğu zaman belirli bir bölgede ona öncelik veya tekel tanımayı üstlenir. Distribütör malı satın alıp mülkiyetini üzerine aldığından kâr ve zarar riski kendisine aittir; bu yönüyle sağlayıcı adına ve hesabına çalışan acenteden ayrılır.

Türk hukukunda distribütörlük sözleşmesi, kendine özgü ayrı bir kanunla baştan sona düzenlenmiş bir sözleşme türü değildir; isimsiz (atipik) ve sürekli bir çerçeve sözleşme olarak kabul edilir. Bu nedenle uyuşmazlıklarda öncelikle sözleşmenin kendisi, ardından Türk Borçlar Kanunu genel hükümleri ve Türk Ticaret Kanunu uygulanır. Ayrıca acentelik sözleşmesine ilişkin bazı hükümlerin, özellikle portföy (denkleştirme) tazminatına dair düzenlemenin, koşulları varsa kıyasen uygulanabildiği yargı uygulamasında kabul edilir. Böylece distribütör, açık bir kanuni düzenleme olmasa da belirli hâllerde acenteye tanınan korumalardan yararlanabilir.

Bu alanın belirleyici özelliği, ilişkinin uzun süreli, güven esaslı ve karşılıklı önemli yatırımlar içeren yapısıdır. Distribütör bölgede pazar geliştirmek için tanıtım, stok, servis ve müşteri ilişkilerine yatırım yaparken; sağlayıcı da markasının o bölgede doğru temsil edilmesini bekler. Bu karşılıklı bağımlılık, dürüstlük kuralına, sadakat ve özen yükümlülüğüne özel bir ağırlık kazandırır. Aşağıda bu alanda en sık gündeme gelen konu başlıkları özetlenmiştir:

Distribütörlüğün doğru anlaşılması, onu benzer dağıtım ve aracılık ilişkilerinden ayırmakla mümkündür. Uygulamada distribütörlük; acentelik, bayilik ve franchise gibi kavramlarla karıştırılır. Oysa her birinin hukuki niteliği, tarafların üstlendiği risk ve tanınan korumalar farklıdır. Bu ayrım, uyuşmazlıkta hangi kuralların ve hangi tazminat kalemlerinin uygulanacağını doğrudan belirler.

Acentelik ile fark: Acente, sağlayıcı adına ve hesabına aracılık yapan ya da sözleşme kuran, komisyon karşılığı çalışan bağımsız yardımcıdır; malın mülkiyetini üstlenmez ve satış riskini taşımaz. Distribütör ise malı satın alıp kendi adına satar, kâr-zarar riski kendisine aittir. Bu temel farka rağmen, portföy tazminatına ilişkin acentelik hükümlerinin koşulları varsa distribütöre de kıyasen uygulanabilmesi, iki kurumu belirli noktalarda birbirine yaklaştırır.

Bayilik ve franchise ile fark: Bayilik, mevzuatta tek tip biçimde tanımlanmamış genel bir üst kavramdır; içeriğine göre distribütörlüğe veya franchise'a yaklaşabilir. Franchise ise yalnızca ürün satışını değil, markanın, işletme modelinin, know-how'ın ve kurumsal kimliğin bütününün kullanımını konu alan, daha kapsamlı ve sıkı denetimli bir ilişkidir. Distribütörlük ise ağırlıklı olarak ürünün belirli bir bölgede yeniden satışına odaklanır.

Distribütörlük ilişkisi tek bir kalıba sıkışmaz; tarafların ihtiyaçlarına göre farklı biçimlerde kurulabilir. Bu türlerin ve temel kavramların bilinmesi, hem sözleşmenin doğru kurgulanması hem de uyuşmazlıkta hakların doğru ileri sürülmesi bakımından önemlidir.

Münhasır ve münhasır olmayan distribütörlük: Münhasır (tek yetkili) distribütörlükte sağlayıcı, belirlenen bölgede ürünlerini yalnızca o distribütör aracılığıyla satmayı taahhüt eder ve aynı bölgede başka distribütör atamaz. Münhasır olmayan modelde ise sağlayıcı aynı bölgede birden çok distribütörle çalışabilir veya doğrudan satış yapabilir. Münhasırlık, distribütöre güçlü bir konum sağlarken karşılığında çoğu zaman ona hedef ciro, tanıtım ve rakip ürün satmama yükümlülükleri getirir.

Bölge, müşteri grubu ve hedef: Distribütörlük sözleşmeleri genellikle belirli bir coğrafi bölge veya müşteri grubu üzerine kurulur. Sözleşmede distribütörün faaliyet göstereceği alan, ulaşması beklenen asgari satış hedefi (minimum ciro) ve bu hedeflere ulaşamamanın sonuçları düzenlenir. Hedef ciro kayıtları, ilişkinin sürdürülmesi ve fesih bakımından belirleyici olabildiğinden dikkatle kaleme alınmalıdır.

Marka kullanımı ve satış sonrası hizmet: Distribütör, sağlayıcının markasını yalnızca sözleşmenin izin verdiği ölçüde ve amaca uygun biçimde kullanabilir. Ayrıca birçok distribütörlük ilişkisinde distribütör, sattığı ürünler için garanti ve satış sonrası servis yükümlülüğü de üstlenir. Bu kavramların sözleşmede açıkça düzenlenmesi, sonradan çıkabilecek marka ve tüketici ilişkilerine dair sorunları önler.

Distribütörlük ilişkisi karşılıklı ve sürekli bir borç ilişkisi doğurur; her iki tarafın da temel yükümlülükleri vardır. Bu yükümlülüklerin sözleşmede açıkça düzenlenmesi, uyuşmazlıkların büyük kısmını daha doğmadan önler.

Bu yükümlülüklerin merkezinde sadakat ve özen borcu yer alır. Distribütör, sağlayıcının menfaatlerini gözetmek, markayı zedeleyici davranışlardan kaçınmak ve öğrendiği ticari sırları korumakla yükümlüdür. Sağlayıcı da distribütörün yaptığı yatırımı ve pazar emeğini boşa çıkaracak keyfî davranışlardan kaçınmalı, münhasırlık verdiği bölgede bu taahhüde sadık kalmalıdır. Sürekli ilişkinin güven esaslı yapısı, tarafların birbirini bilgilendirme ve iş birliği yapma yükümlülüğünü de beraberinde getirir.

Uygulamada uyuşmazlıkların önemli bir bölümü, bu yükümlülüklerin sınırının sözleşmede yeterince açık çizilmemesinden kaynaklanır. Örneğin sağlayıcının münhasır bölgede doğrudan satış yapıp yapamayacağı, distribütörün hangi rakip ürünleri satabileceği veya internet üzerinden satışın nasıl düzenleneceği gibi konular baştan netleştirilmezse, sonradan ciddi çekişmeler doğar. Bu nedenle hak ve borçların olabildiğince somut, ölçülebilir ve örneklerle desteklenmiş biçimde yazılması, tarafların menfaatine olur.

Distribütörlük hukukunun soyut kuralları, uygulamada çeşitli somut olaylarda karşımıza çıkar. Aşağıdaki temsilî senaryolar, hangi hukuki yolun gündeme gelebileceğini göstermek amacıyla derlenmiştir; her olayın sonucu kendi koşullarına göre değişir ve burada verilenler yalnızca genel bilgilendirme niteliğindedir.

Senaryo 1 — Münhasırlığın ihlali: Distribütöre belirli bir bölge için münhasırlık tanınmasına rağmen sağlayıcı, aynı bölgede başka bir satıcı üzerinden veya doğrudan satış yapar. Distribütör bu durumda sözleşmeye aykırılık nedeniyle uğradığı zararın tazminini ve koşulları varsa sözleşmenin haklı nedenle feshini ileri sürebilir. Bu senaryo, münhasırlık taahhüdünün somut ve açık yazılmasının önemini gösterir.

Senaryo 2 — Haksız fesih ve yatırımın karşılıksız kalması: Sağlayıcı, distribütörün bölge için önemli yatırımlar yaptığı bir dönemde, haklı bir neden bulunmaksızın ve makul bildirim süresi tanımadan sözleşmeyi sona erdirir. Distribütör; yoksun kalınan kâr, karşılıksız kalan yatırımlar ve koşulları varsa portföy tazminatı taleplerini gündeme getirebilir. Bu senaryo, fesih usulüne uymamanın ağır sonuçlarını ortaya koyar.

Senaryo 3 — Ödenmeyen bedeller: Distribütör teslim aldığı malların bedelini ödemez veya sağlayıcı, iade edilen ürünlerin karşılığını vermez. Alacaklı taraf, alacağını icra takibi ya da alacak davası yoluyla isteyebilir; itiraz üzerine itirazın iptali davası gündeme gelebilir. Bu senaryo, ticari kayıtların ve mutabakatların düzenli tutulmasının ispat açısından değerini gösterir.

Senaryo 4 — Sözleşme sonrası rekabet yasağına aykırılık: İlişki sona erdikten sonra distribütör, geçerli biçimde kararlaştırılmış rekabet yasağına aykırı olarak aynı alanda faaliyete başlar. Sağlayıcı, sözleşmedeki cezai şartı ve varsa ek zararının tazminini talep edebilir; ancak yasağın makul sınırlarda olup olmadığı ve cezanın orantılılığı ayrıca denetlenir. Bu senaryo, rekabet yasağı ve cezai şart kayıtlarının dikkatle düzenlenmesi gerektiğini gösterir.

Distribütörlük sözleşmesi kural olarak iki tacir ya da ticari işletme arasında kurulduğundan, bundan doğan uyuşmazlıklar ticari dava niteliğindedir ve görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Asliye Ticaret Mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar. Sözleşmenin feshi, ödenmeyen bedeller, cezai şart, portföy tazminatı ve rekabet yasağına aykırılık gibi talepler bu mahkemenin görev alanındadır. Yetki bakımından dava kural olarak davalının yerleşim yeri veya işyeri mahkemesinde açılabilir; tacirler geçerli bir yetki şartı da kararlaştırmış olabilir.

Bazı uyuşmazlıklarda özel usuller ve merciler devreye girer. Sözleşmede geçerli bir tahkim şartı varsa uyuşmazlık mahkeme yerine hakem önünde çözülür ve mahkemeler kural olarak yalnızca sınırlı bir denetim yapar. Konusu para alacağı olan talepler bakımından, dava açılmadan önce dava şartı olarak zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekir. Doğru forumun, yetkinin ve varsa ön aşamaların baştan belirlenmesi, görevsizlik veya usulden ret kararıyla oluşacak zaman kaybını önler.

Merkez'daki distribütörlük uyuşmazlıkları, yer bakımından yetki kurallarına göre Sivas Adliyesi yargı çevresindeki Asliye Ticaret Mahkemesinde (yoksa Asliye Hukuk Mahkemesinde) görülür. Doğru forumun ve varsa arabuluculuk ya da tahkim ön aşamasının baştan belirlenmesi, esasa girilmeden verilecek ret kararlarını önler.

Distribütörlük uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen en önemli etkenlerden biri ispattır. Ticari ilişkide taraflar tacir olduğundan, ticari defterler, faturalar, mutabakat yazışmaları ve sipariş kayıtları güçlü delil değeri taşır. İddia edilen bir hakkın (örneğin münhasırlığın ihlali, hedefe ulaşıldığı ya da bir zararın doğduğu) somut belgelerle ortaya konması, davanın kaderini belirler.

Yazılı bir sözleşmenin bulunması, ispatı büyük ölçüde kolaylaştırır; bölge, münhasırlık, hedef, fiyat ve fesih koşulları açıkça yazıldığında tartışma alanı daralır. Yazılı sözleşme yoksa, ilişki genellikle faturalar, düzenli sevkiyat kayıtları, e-posta ve mesaj yazışmaları, ödeme akışları ve fiili uygulama üzerinden ispatlanmaya çalışılır. Bu nedenle sürekli ilişki boyunca tüm belgelerin düzenli biçimde saklanması, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklarda belirleyici bir avantaj sağlar.

Distribütörlük uyuşmazlığının doğru sırayla yürütülmesi, hem hak kayıplarını önler hem de talebin esastan incelenmesini güvence altına alır. Aşağıdaki adımlar, tipik bir uyuşmazlık sürecinin ana hatlarını gösterir. Sürecin somut niteliğe göre farklılaşabileceği unutulmamalıdır.

Distribütörlük uyuşmazlıklarında ileri sürülebilecek talepler, uyuşmazlığın türüne ve tarafına göre değişir. Aşağıda en sık gündeme gelen kalemler özetlenmiştir; her kalemin koşulları somut olaya göre değerlendirilir.

• Ödenmeyen mal bedeli: Teslim edilen ürünlerin faturaya ve kayıtlara dayanan bedellerinin, ticari faiziyle birlikte tahsili talebi.
• Portföy (denkleştirme) tazminatı: Sözleşme sona erdikten sonra sağlayıcının yararlanmaya devam ettiği müşteri çevresinin karşılığı olarak, acentelik hükümlerinin kıyasen uygulandığı koşullarda istenebilen bedel.
• Haksız fesihten doğan tazminat: Usulsüz ya da haksız fesihte yoksun kalınan kâr ve karşılıksız kalan yatırımların tazmini.
• Cezai şart: Münhasırlık, rekabet yasağı veya diğer yükümlülüklerin ihlali hâlinde sözleşmede kararlaştırılan ceza; fahiş ise orantılılık denetimine tabidir.
• Rekabet yasağı ihlali tazminatı: Sözleşme sonrası geçerli rekabet yasağının çiğnenmesi nedeniyle doğan zararın ve cezai şartın talebi.

Taleplerin doğru sınıflandırılması ve hangi hukuki temele dayanacağı, sonucu doğrudan etkiler. Örneğin haksız fesih nedeniyle yoksun kalınan kâr ile portföy tazminatı farklı temellere dayanır ve ayrı ayrı değerlendirilir; bir talebin kabulü diğerini kendiliğinden getirmez. Aynı şekilde feshin haklı mı yoksa haksız mı olduğu, hangi kalemlerin gündeme geleceğini belirler; bu nedenle feshin niteliğinin baştan doğru saptanması kritik önemdedir.

Zarar taleplerinde bir diğer önemli nokta, zararın ve nedensellik bağının ispatıdır. İleri sürülen kâr kaybının, yatırımın veya portföy değerinin gerçekten o uyuşmazlıktan kaynaklandığının ve tutarının somut biçimde ortaya konması gerekir. Bu nedenle satış rakamları, yatırım belgeleri, müşteri kayıtları ve mutabakatların delil olarak hazırlanması, talebin gerçekçi ve kabul edilebilir biçimde ileri sürülmesi bakımından belirleyicidir.

Portföy tazminatı, distribütörlük uyuşmazlıklarının en teknik ve en çok tartışılan konularından biridir. Bu kurum acentelik için düzenlenmiş olmakla birlikte, yargı uygulamasında tek satıcılık ve benzeri sürekli ilişkilere de koşulları varsa kıyasen uygulanabilmektedir. Amacı, sözleşme sona erdikten sonra da distribütörün yarattığı müşteri çevresinden yararlanmaya devam eden sağlayıcı ile emeği karşılıksız kalan distribütör arasında bir denge kurmaktır.

Tazminatın gündeme gelebilmesi için genellikle şu ölçütler aranır: distribütörün sağlayıcıya yeni müşteriler kazandırmış veya mevcut müşteri ilişkilerini önemli ölçüde geliştirmiş olması; sağlayıcının sözleşme sonrasında da bu müşteri çevresinden ciddi menfaat sağlamaya devam etmesi; ve tazminat ödenmesinin somut olayın özelliklerine göre hakkaniyete uygun bulunması. Buna karşılık, sözleşmenin distribütörün kusuruyla haklı nedenle sona erdirilmesi gibi hâllerde bu talep kural olarak doğmaz.

Tazminatın miktarı; distribütörün son yıllardaki faaliyetinden elde edilen kazanç ortalaması, yarattığı müşteri çevresinin sağlayıcıya sağlamaya devam ettiği menfaatin büyüklüğü ve hakkaniyet ölçütü çerçevesinde belirlenir. Kanun, bu tür tazminatlar için bir üst sınır da öngörür; bu nedenle talep, keyfî bir rakama değil, kayıtlara dayanan bir hesaba oturtulmalıdır. Miktar çoğu zaman bilirkişi incelemesiyle netleştirildiğinden, satış ve müşteri verilerinin sağlam biçimde belgelenmesi belirleyicidir.

Distribütörlük hukukunda süreler hem sözleşmenin işleyişinde hem de doğan uyuşmazlıklarda belirleyicidir. Bazıları kısa bildirim süreleri, bazıları ise zamanaşımı niteliğindedir. Sürelerin doğru hesaplanması, talebin esastan incelenmesini güvence altına alır.

Sürelerin türünü (bildirim süresi, hak düşürücü süre ya da zamanaşımı) ve başlangıç anını doğru saptamak, distribütörlük davalarının teknik yönlerinden biridir. Özellikle haklı nedenle fesihte, sebebin öğrenilmesinden sonra makul süre içinde harekete geçilmesi beklenir; gecikme, fesih hakkının zımnen kullanılmadığı sonucunu doğurabilir. Bu nedenle uyuşmazlık belirir belirmez hukuki değerlendirme yapılması, hak kaybını önler.

Distribütörlük sözleşmelerinin en çekişmeli kayıtları münhasırlık, rekabet yasağı ve cezai şarttır. Bu kayıtların hem sözleşme hukuku hem de rekabet hukuku yönünden dikkatle düzenlenmesi gerekir; aksi hâlde kısmen ya da tamamen geçersiz sayılabilir veya idari yaptırım riski doğabilir.

Münhasırlık: Sağlayıcının bölgeyi tek distribütöre bırakması ya da distribütörün yalnızca o sağlayıcının ürünlerini satması biçiminde iki yönlü olabilir. Bölgesel ve müşteri bazlı kısıtlamalar, pazar payı belirli eşikleri aştığında rekabet mevzuatı yönünden değerlendirilmeyi gerektirir. Bu nedenle münhasırlık kayıtları düzenlenirken hem tarafların menfaati hem de rekabet hukuku sınırları birlikte gözetilmelidir.

Sözleşme sonrası rekabet yasağı: İlişki sona erdikten sonra distribütörün belirli bir süre aynı alanda faaliyet göstermemesini öngören kayıtlar geçerli olabilir; ancak konu, coğrafi bölge ve süre bakımından makul biçimde sınırlandırılmış olmalı ve distribütörün ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürmemelidir. Aşırı geniş veya süresiz düzenlemeler kısmen ya da tamamen geçersiz sayılabilir; hâkim, gerektiğinde yasağın kapsamını daraltabilir.

Cezai şart: Yükümlülüklere aykırılık hâlinde önceden kararlaştırılan ceza, ihlalin ispatını ve tahsili kolaylaştırır. Bununla birlikte, kararlaştırılan ceza fahiş ise koşulları çerçevesinde indirilebilir; tacirler arasındaki ilişkilerde bu indirim daha sınırlı olsa da orantılılık denetimi tümüyle ortadan kalkmaz. Bu nedenle cezai şart, caydırıcı ama orantısız olmayacak biçimde kaleme alınmalıdır.

Distribütörlük ilişkileri sıklıkla yurt dışındaki bir üretici veya marka sahibi ile Türkiye'deki bir distribütör arasında kurulur. Yabancılık unsuru taşıyan bu sözleşmelerde uygulanacak hukuk, yetkili merci ve dil gibi konular en baştan netleştirilmelidir; aksi hâlde uyuşmazlık çıktığında ciddi belirsizlikler doğar.

Hukuk seçimi ve yetki: Taraflar sözleşmede geçerli bir hukuk seçimi ve yetki ya da tahkim şartı kararlaştırmışsa, kural olarak bu düzenlemelere göre hareket edilir. Uluslararası distribütörlük sözleşmelerinde uyuşmazlıklar çoğu zaman tahkime bırakılır; bu, tarafların farklı ülkelerde olduğu ilişkilerde tarafsız ve öngörülebilir bir çözüm yolu sağlar. Böyle bir şart yoksa, milletlerarası özel hukuk kurallarına göre uygulanacak hukuk ve yetkili merci belirlenir.

Tanıma ve tenfiz: Yabancı bir mahkeme ya da hakem kararı elde edildiğinde, bunun Türkiye'de sonuç doğurabilmesi için tanıma ve tenfiz süreci gündeme gelebilir. Bu süreçte kararın belirli koşulları taşıması aranır. Bu nedenle uluslararası distribütörlük sözleşmelerinde, uyuşmazlığın nerede ve nasıl çözüleceği kadar, elde edilecek kararın icra edilebilirliği de baştan planlanmalıdır.

Uygulamada, tarafların haklarını zayıflatan bazı tekrarlayan hatalar vardır. Bunların önceden bilinmesi, sonradan telafisi güç kayıpları önler:

• Sözleşmeyi yazılı yapmamak: İlişkiyi yalnızca fiili uygulamaya dayandırmak; bölge, münhasırlık ve hedef gibi kritik noktalarda ağır ispat sorunları doğurur.
• Fesih usulüne uymamak: Haklı neden olmadan ya da makul bildirim süresi tanımadan sözleşmeyi sona erdirmek, tazminat sorumluluğunu tetikler.
• Portföy tazminatını atlamak: Sözleşme sona erdiğinde, koşulları oluşmuşken portföy (denkleştirme) tazminatını talep etmemek, önemli bir hak kaybına yol açabilir.
• Rekabet yasağını ölçüsüz düzenlemek: Konu, yer ve süre bakımından aşırı geniş yazılan yasak kayıtları geçersiz sayılabilir ve caydırıcılığını yitirir.
• Belgeleri saklamamak: Fatura, mutabakat ve yazışmaların düzenli tutulmaması, hem alacak hem de tazminat taleplerinin ispatını güçleştirir.
• Yetki, hukuk seçimi ve tahkim kaydını ihmal etmek: Özellikle uluslararası ilişkilerde bu kayıtların eksikliği, uyuşmazlık çıktığında ciddi belirsizlik yaratır.

Distribütörlük hukuku; hem maddi hukuk (sözleşmenin niteliği, münhasırlık, portföy tazminatı, rekabet yasağı) hem de usul (ticari yargılama, zorunlu arabuluculuk, tahkim, uluslararası boyut) yönünden teknik bir alandır. Sürecin baştan doğru kurgulanması, sonucu belirleyen en önemli etkendir. Merkez bölgesindeki avukatları listeden incelerken, görüşme sırasında şu noktaları netleştirmeniz yararlı olur:

Görüşmede sorabileceğiniz örnek sorular: "Sözleşmem hukuken distribütörlük mü, acentelik mi?", "Portföy tazminatı talep edebilir miyim, koşulları oluşmuş mu?", "Rekabet yasağı kaydım geçerli mi?", "Uyuşmazlıkta tahkim mi, mahkeme mi devrede?", "Ödenmeyen faturalar için icra mı yoksa dava mı daha uygun?" Bu sorulara verilen yanıtların açıklığı, avukatın alana hâkimiyeti hakkında fikir verir. Avukatlık Kanunu gereği avukatlar dava sonucu hakkında kesin başarı taahhüdünde bulunamaz; size gerçekçi bir değerlendirme sunan yaklaşım daha güvenilirdir.

Distribütörlük uyuşmazlıkları, tek bir kanunla değil, birden çok düzenlemenin bir arada uygulanmasıyla çözülür. Başlıca kaynaklar şunlardır:

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
  Sözleşmenin kuruluşu, ifa, borca aykırılık, fesih, cezai şart ve tazminata ilişkin genel hükümlerin ana kaynağı.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
  Ticari işler, tacir sıfatı, ticari defterler ve acenteliğe ilişkin hükümler; portföy tazminatının kıyasen uygulanmasında dayanak.
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
  Görev-yetki, ispat, belgelerin sunulması, tahkim ve yargılama usulüne ilişkin düzenlemeler.
• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
  Ödenmeyen bedel ve cezai şartın icra takibi, takibe itiraz ve itirazın iptali/kaldırılması süreci.
• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu
  Marka kullanımı, marka sahibinin hakları ve distribütörün marka üzerindeki yetkisinin sınırlarına ilişkin düzenlemeler.
• 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
  Münhasırlık, bölge ve müşteri kısıtlamaları ile rekabet yasağı kayıtlarının rekabet hukuku yönünden değerlendirilmesi.

Yüksek mahkeme kararlarında istikrar kazanmış başlıca ilkeler: